Afbeelding IFV energietransitie_5

VEILIGHEID ESSENTIEEL VOOR DE ENERGIETRANSITIE


Nodig veiligheidsexperts uit aan de tekentafel

LEESTIJD: 5 MIN

Voor sommigen kan de energietransitie niet snel genoeg gaan. Initiatieven rond alternatieve energie schieten dan ook als paddenstoelen uit de grond. Terwijl die snelheid is toe te juichen omwille van het behalen van de klimaatdoelstellingen, zit er ook een uitdagende kant aan dit verhaal. Er is weinig oog voor de veiligheidsrisico’s, betogen Willemjan Muysson (programmamanager Veilige Energietransitie, Brandweer Nederland en Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond) en Nils Rosmuller (lector Energie- en transportveiligheid en expert van IFV). Zij breken een lans voor meer aandacht aan de veiligheidsaspecten van de energietransitie.

‘Wij hebben alternatieve energiebronnen nodig. Maar nieuwe energiebronnen en -dragers betekenen ook nieuwe veiligheidsrisco’s. Nu is hier nog te vaak te weinig zicht op, zijn er geen maatregelen genomen of worden de risico’s zelfs hardnekkig ontkend.’ In enkele rake zinnen schetst Rosmuller het probleem van hoe het met de veiligheid in de energietransitie is gesteld. Volgens hem is het noodzakelijk hier zicht op te houden. Want alleen met voldoende kennis kun je de risico’s beheersen en bestrijden. Het aspect veiligheid ligt pas relatief kort op tafel. Muysson: ‘Onze veiligheidsregio kwam er op een nogal coldturkey-manier achter. Een jaar of twee geleden ontdekten we op een industrieterrein per toeval een energieopslagsysteem dat er uitzag als een zeecontainer. Niemand wist ervan. Er was namelijk alleen een vergunning nodig voor het plaatsen van een zeecontainer en niet voor wat er inzat. Als iemand dan rook uit de container ziet komen, wordt dat gemeld als een containerbrandje. Maar niemand weet wat er daadwerkelijk in de container zit. Als brandweer kun je dan niet juist handelen. Toen is het balletje gaan rollen. Wij vroegen ons af hoe dit kon gebeuren en wat er nog meer speelt.’

Portretfoto Willemjan Muysson

Willemjan Muysson Programmamanager Veilige Energietransitie, Brandweer Nederland en Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Kennis is de crux

Zonder voldoende kennis is het voor een veiligheidsregio onmogelijk om haar taken als adviseur van het bevoegd gezag en incidentbestrijder goed uit te voeren. ‘Maar’, zegt Muysson terecht, ‘de burger gaat er wel van uit dat hij door de overheid wordt beschermd. Als er nieuwe producten komen, horen daar nieuwe regels bij. Maar de regelgeving loopt achter, omdat het niet mogelijk is dat de wetgever bij de introductie van zo’n product ook al de nodige regels heeft opgesteld. Dat is begrijpelijk. Tegelijkertijd valt er ook nog wel wat tijd te winnen als sneller gesignaleerd wordt dat er regels ontbreken. Ook als er geen regelgeving is, zorgen Muysson en zijn collega’s voor een realistische risico-inschatting, goede informatievoorziening en een doordacht handelingsperspectief. Zodat bij een incident de bestrijders weten hoe ze moeten optreden.

Wat het in huis halen van voldoende kennis ook niet makkelijk maakt, is de diversiteit van nieuwe energiebronnen; van getijdecentrales, wind- en zonne-energie tot waterstofopslag. Rosmuller: ‘De kennis hierover is er deels wel, maar het probleem is dat die zeer verspreid zit. Er zijn namelijk veel partijen bij betrokken en elk van die partijen beschikt weer over een deeltje van die kennis. De een weet veel over bijvoorbeeld de opslag van ammoniak, een ander over het transport, een volgende over het omzetten van ammoniak in energie en de daarmee gepaard gaande technologieën. Er is dus een ketenbenadering nodig.’

Om de verspreid zittende kennis binnen Nederland bijeen te brengen, vormt het IFV communities of practice. Hierin bespreken beleidsmakers en specialisten uit veiligheidsregio’s, inspecties en bedrijfsleven de ontwikkelingen rond een bepaalde energiebron of -drager. Op deze manier bieden zij handvatten voor onder meer risicobeheersing of incidentbestrijding. Bijvoorbeeld over hoe je met waterstof in een woonwijk omgaat en hoe je risico’s kunt beperken en bestrijden.

‘Je kunt superveilig ontwerpen, er kan altijd iets misgaan. Daarom moet je er rekening mee houden dat de brandweer of een andere crisisbestrijder zijn werk moet kunnen doen.’

Rekening houden met bestrijden

Volgens Muysson is het bedrijfsleven zeer geïnteresseerd in de deskundigheid van de veiligheidsregio. ‘Ze komen dan ook graag bij ons op de koffie’, zegt Muysson met een glimlach. ‘Ondernemers zijn blij met de input van de veiligheidsregio en de brandweer.’ Dan nog is er een maar, volgens Muysson. ‘Je kunt superveilig ontwerpen, er kan altijd iets misgaan. Daarom moet je er rekening mee houden dat de brandweer of een andere crisisbestrijder zijn werk moet kunnen doen. Zoals laatst toen we in een grote zonneweide door omliggende sloten en een te krappe poort niet met de brandweerwagen bij de brand konden komen.’ Rosmuller: ‘Het is dus zeer belangrijk om veiligheidsdeskundigen vanaf het begin bij de productontwikkeling te betrekken. Door het gesprek met de veiligheidsregio aan te gaan, krijg je een beeld van wat veiligheidsregio’s nodig hebben en kun je dat in je ontwerp meenemen. Een voorbeeld is een fabrikant van elektrische auto’s die het nu mogelijk heeft gemaakt om rechtstreeks water in de auto te brengen om de accu te koelen.’ Muysson vult aan: ‘De zonnepanelenbranche wil natuurlijk zo veel mogelijk panelen leggen. Maar wat als er brand is geweest. Dan zit je met panelen in een half afgebrand pand die nog altijd stroom produceren als er licht op valt. Wie gaat die panelen verwijderen, en hoe? Het is geen taak van de brandweer om die te demonteren. Hier was de branche niet op voorbereid. Mede dankzij de input vanuit de brandweer worden er nu acties ondernomen binnen de branche om de panelen wel zelf te kunnen demonteren.’

Nils Rosmuller Lector Energie- en transportveiligheid en expert op het snijvlak van massatransport, veiligheid en hulpverlening (IVF)

Veilige energietransitie mogelijk maken

Het gesprek over de veiligheidsaspecten van de energietransitie mag voor Muysson en Rosmuller vaker en vooral structureler gevoerd worden. ‘Voel je niet ongemakkelijk als je zelf niet alles weet, want dat is eerder de regel dan de uitzondering in deze materie’, zegt Rosmuller. Er zijn veel mensen om je heen die allemaal een stukje weten, maar die weten weer niet wat jij weet. Ga het gesprek dus aan, deel je eigen kennis en verhoog tegelijkertijd je kennisniveau.’ Muysson is het roerend eens en voegt er nog aan toe: ‘Want ook al is je eigen product veilig, dat zegt nog niks over de veiligheid in de hele keten van productie tot afvalverwerking.’ Kortom, wat Muysson en Rosmuller betreft, nodigen fabrikanten en ontwikkelaars veiligheidsexperts al uit zodra een nieuw ontwerp op tafel ligt. ‘Op die manier kunnen we als veiligheidsdeskundigen bijdragen aan de zo belangrijke energietransitie.’

Willemjan Muysson Programmamanager Veilige Energietransitie, Brandweer Nederland en Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond

Nils Rosmuller Lector Energie- en transportveiligheid en expert op het snijvlak van massatransport, veiligheid en hulpverlening (IVF)

OOK INTERESSANT VOOR U:

Afbeelding doorklik naar artikel Energietransitie: superinteressant, maar geen silver bullet

Energietransitie: ‘Superinteressant maar geen silver bullet’

Afbeelding doorklik naar column Nils Rosmuller

De energietransitie is van ons allemaal, en dus…?

Afbeelding doorklik naar Kennishoek

Meer leren over veilige energietransitie?


deel deze pagina: