Over een onzekere toekomst en een ongeluk in een klein hoekje

LEESTIJD: 3,5 MIN

Kamerleden en vele anderen roepen al maanden dat ze een heldere toekomstvisie van de regering wensen. Keer op keer wordt het verschijnen van deze notitie weer vooruit geschoven. Kennelijk is het niet zo eenvoudig om een dergelijke visie neer te zetten. De toekomst is per definitie ongewis en wat vandaag zo logisch lijkt, kan morgen al op drijfzand zijn gebaseerd. Het aangeven van de eigen beperkingen – een degelijk portie nuchterheid – zien we nog veel te weinig. Ik heb de zin al eerder gebruikt, maar mij spreekt deze mooie uitspraak van Wim Kan (conferencier uit de jaren zestig/zeventig) nog steeds bijzonder aan: ‘voorspellen is moeilijk, vooral als het de toekomst betreft’.

Hoeveel keer hebben ministers tijdens de coronacrisis niet hun neus gestoten toen zij weer een hoopvolle nabije toekomst schetsten die uiteindelijk niet werd gerealiseerd. Aan het einde van de tunnel zou dan wel licht zijn, maar die tunnel kwamen we maar niet uit. Al die spoorboekjes konden de prullenbak in voordat de eerste trein was vertrokken. Niet op basis van 50 procent maar op basis van 5 procent (aldus voormalig SG Erik Gerritsen en zie het aardige boekje Code Rood) moesten beslissingen worden genomen en twee jaar later weten we nog steeds tenminste net zoveel niet als wel.

Portret Menno van Duin

Menno van Duin

De toekomst is dus per definitie onzeker en net als wij denken zaken eens lekker voor elkaar te hebben, gebeurt er iets onverwachts. Dat zien wij op het persoonlijk vlak, maar dat geldt ook voor de maatschappij als geheel. Van persoonlijke crises weten wij dat in veel gevallen relatief onbeduidende situaties gaandeweg een keten van narigheid kunnen veroorzaken. Verslaving, criminaliteit, armoede, schuldenproblematiek; veelal beginnen deze problemen sluipenderwijs en gaat het vervolgens van kwaad tot erger.

De toekomst is dus per definitie onzeker en net als wij denken zaken eens lekker voor elkaar te hebben, gebeurt er iets onverwachts.


Komt het kabinet met mooie plannen: voor dat je het weet dienen de eerste donkere wolken zich al aan. In plaats van miljarden aan schone energie of nieuwe woningen uit te geven, vliegt straks het geld misschien wel de schatkist uit als gevolg van een rechtelijke uitspraak over box-3. Beginnen we een beetje op stoom te komen en dan ontstaat er een fors internationaal conflict rond de Oekraïne. Een conflict dat fors uit de hand kan lopen en grote maatschappelijke gevolgen kan hebben. En dan hebben we het nog niet eens over een mogelijk lange en vervelende nasleep van de coronacrisis: meer langdurige ziekteverschijnselen dan aanvankelijk gedacht of een nieuwe gevaarlijke virusvariant. Als we daarbij nog het dreigende cybergeweld, een samenleving met steeds meer personen met korte lontjes (en sociale media die daar wel raad mee weten en polariseren), ondermijnende criminaliteit én de dreigende klimaatcrises bij optellen, is het zeer de vraag of wij na deze twee intensieve coronajaren de tijd krijgen om uit te rusten.

Daarom van mij geen pleidooi om nu stevig in te zetten op de coronalessen en inspanningen om een nieuwe pandemie te voorkomen. Ik geloof veel meer in het herstellen van zwakke plekken in onze samenleving. Het opbouwen en ondersteunen van veerkracht bij personen en organisaties. Geen plannen – daarmee win je vooral de vorige oorlog – maar nu vol inzetten in het weer ‘in hun kracht zetten’ (vreselijke term!) van al degenen die er vóór de pandemie al slecht voorstonden en nu dus nog slechter! Liever geld voor het Rode Kruis en andere onbaatzuchtige (hulp)organisaties dan voor die gehaaide wetenschappers en adviseurs die in “the aftermath” hun slag denken te kunnen slaan.

Menno van Duin Lector Crisisbeheersing Instituut Fysieke Veiligheid

Van Duin is sinds 2010 lector bij het lectoraat Crisisbeheersing van het IFV waar men kennis en kunde ontwikkelt gericht op de verdere professionalisering van bestuurders, beleidsmakers en hulpverleners in de veiligheidsregio’s en de vitale sectoren. In samenwerking met andere partijen draagt Van Duin bij aan de verbetering van de kwaliteit van de crisisbeheersing. Hij is al 35 jaar actief in de crisisbeheersing.

deel deze pagina: